Sayfa Başına Dön

Seçim Güvenilirliği ve CHP

Emrehan Halıcı
CHP Genel Başkan Yardımcısı, Bilgi ve İletişim Teknolojileri
1 Ağustos 2013


- Giriş
- SEÇSİS Hakkında
- 2011 Seçimlerinde Neler Yaptık?
- 2014 Seçimlerinde Neler Yapacağız?
- Güvenilir Bir Seçim İçin YSK’ya Önerilerimiz
- Güvenilir Bir Seçim İçin Vatandaşlarımıza Önerilerimiz


GİRİŞ

Demokrasilerin vazgeçilmez unsuru seçimlerdir. Seçimlerin adil bir şekilde yürütülmesi, sonuçlara kimsenin itiraz edemeyeceği şeffaflıkta olması için yasalarca belirlenen kurumlara olduğu kadar; seçimlerin sonuçlarından doğrudan etkilenecek siyasi partilere ve vatandaşlarımıza da önemli görevler düşmektedir.

Cumhuriyet Halk Partisi olarak seçimlerin her aşamasında olabilecek hata ve usulsüzlüklerin belirlenmesi ve düzeltilmesine olanak sağlayan çözümler üretmekteyiz. Amacımız bu çözümlerin parti görevlilerimizin yanı sıra tüm yurttaşlarımız tarafından da kullanabilmesi ve denetim işlemlerinin çok daha yaygın bir biçimde gerçekleştirilmesidir.


SEÇSİS Hakkında

Her ülkenin kendine özgü seçim sistemi vardır. Seçim güvenirliği konusu tartışılırken sıklıkla farklı ülkelerdeki seçim sistemleri sanki bizim ülkemizde de uygulanıyormuş gibi değerlendirmeler yapılmaktadır. Özellikle ABD’de farklı eyaletlerde elektronik ortamları da içeren alternatif oy kullanma ve oy sayım yöntemleri vardır. Elektronik oylama veya sayımın hiçbir çeşidi ülkemizde kullanılmamaktadır.

Türkiye’de seçimlerin yönetimi ve denetimi YSK’nın sorumluluğu altındadır. YSK, seçmen kütüklerinin takibini ve seçim sonuçlarının birleştirme işlemlerini SEÇSİS adını verdiği bir sistem üzerinden yapmaktadır.

Seçimlerin güvenirliği ile ilgili soru işaretleri en çok SEÇSİS sisteminde yoğunlaşmaktadır.

SEÇSİS, başlatıldığı yıldan bugüne teknolojik gelişmeler ve yaygınlaşmalar doğrultusunda evrim geçirmiş; off-line olarak veri girişi yapılan, sınırlı pilot uygulamalarından bugünkü haline ulaşmıştır. Kamuoyunda sıklıkla ifade edildiği gibi “Amerika’da terk edilmiş”, “Yunanistan’da kullanılmaktan vazgeçilmiş” bir yazılım olmayıp, Türk akademisyen ve mühendisler tarafından tasarlanarak Havelsan tarafından geliştirilmiş bir yazılımdır.

SEÇSİS’in iki temel amacı ve uygulama alanı vardır. Seçmen kütüğü takibi ve seçimlerin takibi.

Birinci uygulama alanı, seçmen kimlik ve adreslerinin TC Kimlik Numarasına (TCKN dayalı olarak merkezi ortamda, güncel bir biçimde tutulmasıdır.

SEÇSİS projesindeki dönüm noktalarından bir tanesi 2008 yılında 5749 sayılı yasa değişikliği ile İçişleri Bakanlığı’na bağlı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ) tarafından yönetilen MERNİS Kimlik Paylaşım Sistemi (KPS) ve Adres Kayıt Sistemi (AKS) ile entegrasyonun sağlanmasıdır. Böylelikle YSK tarafından takip edilen bağımsız bir seçmen kütüğü yerine NVİ’nin üretip, güncellediği ve ASAL, Yargıtay, Adli Sicil gibi dış kaynaklardan alınan veriler ile güncellenen bir seçmen kütüğü veri tabanı kullanılmaya başlanmıştır.

2007 milletvekili seçimlerinden, 2009 yerel seçimlerine geçilirken seçmen sayısındaki aşırı oynaklığın sebebi seçmen kütüğü bilgilerinin tutulma yöntemindeki bu değişikliktir. Bu değişiklik esas olarak doğru olmakla birlikte; YSK’nın, KPS ve AKS verilerini ayrıca denetime tabi tutmaksızın kullanması dramatik sonuçlara yol açmaktadır. KPS ve AKS verilerinde oluşan hatalar olduğu gibi YSK seçmen kütüklerine yansımaktadır.

Mükerrer seçmenlerin bulunması, yanlış bilgiler içermesi (örneğin 170 yaşında seçmen olması), vatandaşların haberi dahi olmadan seçmen kütüklerinden düşürülmesi, yer değiştirmesi, hiç tanımadığı kimselerin kendi ikamet ettiği adreste kayıtlı görünmesi güvenilir bir seçim için kabul edilemez durumlardır. Anayasal bir hak olan seçme hakkının layıkıyla kullanılabilmesi için YSK, olası hataları ve eksikleri saptamak üzere NVİ’den aldığı veriler üzerinde mutlaka çapraz denetim mekanizmaları kurmalı, elde ettiği sonuçları kamuoyu ve siyasi partilerle şeffaf bir şekilde paylaşmalıdır.

SEÇSİS sisteminin asıl kırılgan noktası seçmen kütüğünün yukarıda anlatıldığı şekilde tutulmasıdır. Sağlıklı ve güvenilir bir seçmen kütüğü olmadan sağlıklı, güvenilir, şeffaf bir seçimden bahsedilemez.

SEÇSİS’in ikinci uygulama alanı ise; seçim sonuçlarının ilçelerden veri girişi ile YSK merkezine ulaştırılması, kamuoyu ve siyasi partilerle paylaşımıdır.

SEÇSİS sistemi hakkında sıkça “elektronik ortamda sonuçların değiştirildiği” iddiası dillendirilmektedir. Kullanılan yazılımın uzmanlarca incelenmesi, iletişim ve donanım birimlerinin denetlenmesi, bu sistemden vazgeçilmesi vb. önerilmektedir.

Kullanılan yazılıma ve sistem bileşenlerine çok değişik yöntemlerle müdahale edilebilir. Bunlar ne kadar kontrol edilirse edilsin bulunamayabilir, gözden kaçabilir veya kontrol sonrasında sisteme yüklenebilirler.

Kuşkuları bütünüyle ortadan kaldırmanın yolu, sistemi kontrol etmek yerine, YSK’nın sisteminden tamamen bağımsız olarak, aynı işlemleri başka bir bilgisayar sisteminde tekrar gerçekleştirmek ve sonuçları YSK’nınkilerle karşılaştırmaktır.

Seçim sonuçlarının hesaplanması ve denetlenmesi için gerekli temel unsur ıslak imzalı sandık sonuç tutanaklarıdır. Islak imzalı sandık sonuç tutanakları, ilçe seçim kurullarında SEÇSİS aracılığı ile bilgisayar ortamına girilmekte, sonuçlar eş zamanlı olarak YSK merkezine aktarılmakta, aynı sonuçlar seçimlere katılan tüm siyasi partiler ile paylaşılmaktadır.

Islak imzalı sandık sonuç tutanağı, ilçe seçim kurulu tarafından SEÇSİS sistemine girilinceye kadar yürütülen tüm işlemler manuel olup insana dayalıdır ve bilişim teknolojileri kullanarak müdahale etmek mümkün değildir. Bu aşamada yapılacak hata veya hileyi saptayabilmenin ve müdahale edebilmenin tek yolu sandık görevlilerinin, siyasi parti temsilcilerinin ve vatandaşların denetim haklarını layığıyla kullanmasından geçmektedir.

SEÇSİS sistemine ıslak imzalı sandık sonuç tutanaklarının girilmesinde iki kuşku söz konusu olmaktadır. Birincisi; sandık sonuç tutanaklarının değiştirildiği ya da hatalı girildiğidir. İkincisi ise birleştirme tutanakları üzerinde oynamalar yapıldığıdır.

Sandık sonuç tutanaklarının SEÇSİS sistemine hatalı veya hileli olarak girilmesi üzerinde önemle durulmalıdır. Siyasi partiler sandık sonuç tutanaklarının kendi ellerindeki kopyası ile YSK’dan aldığı sonuçları karşılaştırmalı ve ilçe seçim kurullarındaki itiraz süreci içerisinde gerekli başvuruları yapabilmelidir. Nitekim, 2011 seçimlerinde uygulamaya soktuğumuz CHP Seçim Takip Sistemi’nde bu yöntem kullanılarak 1480 sandıkta CHP oylarının yanlış girildiği saptanmış, itiraz ve düzeltme olanakları sağlanmıştır. Tutanakları kendi sistemine kontrol ederek giren ve sonuçları kendi bilgisayar sisteminde yeniden hesaplayan bir partinin, SEÇSİS sonuçlarından kuşku duymasına gerek yoktur. Çünkü, kendi sonuçlarını YSK sonuçlarıyla karşılaştırarak SEÇSİS’e -kasıtlı ya da kasıtsız- hatalı olarak girilen sandık sonuçlarını anında tespit edebilir.

İkinci kuşku olan birleştirme tutanaklarının hazırlanması esnasında yapılabilecek hata veya hile olasılıkları, YSK’nın sandık sonuçlarını siyasi partilerle paylaşmasıyla birlikte ortadan kalkmıştır. Siyasi partiler, ülke genelinde aldıkları tek tek sandık sonuç tutanaklarını birleştirerek aynı toplamları kendileri de yeniden hesaplayabilmektedirler.

Yukarıda açıklanan nedenlerle seçimlerde en az kuşku duyulması gereken süreç, sandık sonuç tutanaklarının elektronik ortama aktarılması ve sonuçların bu ortamda üretilmesidir.

Oysa en çok bu konu üzerinde durulmakta ve diğer hayati konulara yeterli önem verilmemektedir.

Seçmen bilgilerinin oluşturulması, askı listeleri, sandık listeleri, oy verme sırasında yapılabilecek usulsüzlükler, oyları tasnif ederken ve sayarken yapılabilecek usulsüzlükler, sandık sonuçlarını kayıt altına alırken yani sandık sonuç tutanakları hazırlanırken yapılabilecek usulsüzlükler, itirazlarda ve yeniden sayımlarda yapılabilecek usulsüzlükler çok daha önemlidir ve insan faktörüne dayandığı için önlenmesi ve ortaya çıkarılması çok daha zordur.

 

2011 Seçimlerinde Neler Yaptık?

Öncelikle usulsüzlük ve hataların yapılabileceği noktaların analizi yapılmıştır. Değişen yasal düzenlemelerin gerekli kıldığı dinamik bir Seçim Takip Sistemi geliştirilmiş, CHP intraneti üzerinden parti ve sandık görevlilerinin kullanması sağlanmıştır. Seçim gecesi sonuçların erken alınmasından ziyade, hatalı işlemlerin saptanması ve düzeltilmesine yönelik bir çalışma modeli benimsenmiştir.

2011 seçimleri için yaptığımız çalışmalar şu başlıklarda ele alınmıştır:

1.YSK’dan Taleplerimiz
2.Muhtarlık Bazında Askı Listelerinin ve Sandık Listelerinin Duyurulması
3.Seçim Takip Sistemi, Tespitlerimiz, Kuşkularımız

1.YSK’dan Taleplerimiz

Seçim sonuçlarının güvenli bir biçimde alınabilmesi için YSK’den taleplerimiz 2 Mart 2011 tarihli basın açıklamasıyla (http://www.chp.org.tr/?p=13867) kamuoyuna duyurulmuştur. YSK yetkilileri ile yaptığımız görüşmeler paralelinde isteklerimiz 4 Nisan 2011 tarihli bir yazıyla iletilmiştir. Bu yazıda önerdiğimiz 2. 3. ve 4 maddeler aşağıdadır:

...
2.Yüksek Seçim Kurulu tarafından partilere sunulacak veri paylaşım sistemi manuel işlemlerle verinin (xls, csv dosyaları) alınması üzerine kurulmuştur. Bu sistem, partilerin YSK’dan çekeceği verinin miktarını arttırmakta, veri işleme süreçlerini uzatmakta ve partileri geliştirilen yazılıma bağımlı kılmaktadır. Geliştirilen sistemin korunmasının yanı sıra; İlçe Seçim Kurullarınca sisteme kaydedilen sandık sonuçlarının portale aktarılmasının ardından anında alabilmelerine olanak tanıyacak web servisi geliştirilmelidir.
3.Sandık sonuçlarıyla birlikte, ilgili sandık kurulu üyelerince imzalanmış sandık sonuç tutanaklarının görüntülerinin (İlçe, İl veya Yüksek Seçim Kurulu bünyesinde oluşturulacak tarayıcı sistemleri kullanılarak) sisteme yüklenmesi ve yayımlanması saydamlığı sağlayacak en önemli unsurdur. Taslak olarak sunulan yazılımda yer almayan bu uygulama acil olarak sisteme eklenmelidir.
4.Yüksek Seçim Kurulu elektronik ortamdaki sandık ölçekli seçim sonuçlarını sadece siyasi partilerin değil tüm yurttaşlarımızın da eş zamanlı olarak izleyebilmelerine olanak sağlamalıdır. Bu uygulamayla, sandık bilgilerinin sisteme hatasız bir biçimde girilip girilmediği en etkin biçimde denetlenmiş olacaktır.
...

Seçim güvenilirliği için hayati önemde gördüğümüz bu konular defalarca yetkililerle ve kamuoyuyla paylaşılmıştır. TBMM’de grubu bulunan partilerin grup başkan vekilleri ile görüşülerek onlar da bilgilendirilmiş ve destekleri istenmiştir.

Ne yazık ki, bu üç isteğimizden sadece biri (2. Madde) YSK tarafından sınırlı olarak gerçekleştirilmiş ve tüm partilere sandık sonuçları form tabanlı olarak sunulmuştur.

YSK’dan talep ettiğimiz 3. Maddenin gerçekleşmemesinden doğan eksiklik CHP olarak bizim tarafımızdan giderilmeye çalışılmıştır. CHP intranetinde, YSK’dan gelen sandık verilerinin ıslak imzalı sandık sonuç tutanakları ile karşılaştırıldığı ve olası farklılıkların ilçe, il başkanlıkları ve genel merkeze otomatik olarak iletildiği bir “CHP Seçim Takip Sistemi” kurulmuş ve başarıyla kullanılmıştır.

Sandık sonuçlarının “veri” olarak anında paylaşılması önemli bir gelişmedir. Ancak bu yeterli değildir. Sandık sonuçlarının tarayıcılarda taranarak “görüntü” olarak da paylaşılması gereklidir. (YSK yetkilileri bu isteğimizin bu seçimlerde karşılanacağını belirtmekteler. Umarız gerçekleşir, ama her türlü olasılığa karşı 2011 seçimlerinde yaptığımız uygulamayı 2014 seçimlerinde de tekrarlayacak ve sandık görevlilerimizin sandık sonuç tutanaklarını CHP intranetinde bizzat kontrol ederek girmelerini sağlayacağız.)

2.Muhtarlık Bazında Askı listelerinin ve Sandık Listelerinin Duyurulması

Seçim süreçlerine ve sonuçlarına güven duyulması ve olası hataların önlenebilmesi için seçim günü yapılacak işlemler kadar seçim öncesindeki yapılacak işlemler de çok önemlidir. Askı listelerinin kontrol edilmesi ve gerekli itiraz ve düzeltmelerin yapılabilmesi amacıyla chp.org.tr adresinde “Askı Listesi” uygulamasını tüm vatandaşlarımızın kullanımına sunulmuştur (http://www.chp.org.tr/?p=18083).

Kesin listeler belli olunca da chp.org.tr adresinde “Sandık Listesi” uygulamasını başlatılmış ve seçmenlerin, hem kendi bilgilerini, hem kendisiyle aynı adreste kayıtlı diğer seçmen bilgilerini, hem de kendisiyle aynı sandıkta oy kullanacak diğer seçmen bilgilerini görmeleri mümkün hale gelmiştir (http://www.chp.org.tr/?p=28539). Böylelikle listede yer almaması gerektiği halde yer alan ya da yer alması gerektiği halde yer almayan seçmenlerin belirlenmesine ve zamanında itiraz hakkının kullanılmasına olanak sağlanmıştır.

YSK’dan talep ettiğimiz 4. Maddenin gerçekleşmemesinden doğan boşluk, Türkiye genelinde tüm sandık sonuçlarının chp.org.tr adresinde yayınlanmasıyla giderilmeye çalışılmıştır. Böylelikle tüm yurttaşlarımız oy kullandıkları sandık sonuçlarını ekranları başında görerek kontrol etme ve olası yanlışları bildirme olanağına kavuşmuştur (http://www.chp.org.tr/?p=30237).

Seçim sonuçlarına hile ve kuşku karışmaması için CHP olarak bizim tarafından gerçekleştirilen işlemlere teşekkür edilmesi gerekirken 9 Nisan 2011 tarihinde YSK’dan şu uyarı alınmıştır:

 “...Seçmen kütüğündeki bilgilerin gizliliğini bozabilecek ve seçmen vatandaşların seçmen kütüğüne duydukları güven duygusunu sarsabilecek davranışların önlenebilmesi için Cumhuriyet Halk Partisi internet sitesinin ivedi olarak bu ilkelere uygun hale getirilmesine..."

Daha sonra da 26/12/2011 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın “...Cumhuriyet Halk Partisi Milletvekili olan Mehmet Emrehan Halıcı’nın eylemine uyan yukarıdaki tatbiki istenilen kanun maddeleri gereğince hakkında soruşturma yapılabilmesi için, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 83/2. Maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin adı geçen milletvekili hakkında “Yüksek Seçim Kurulu’nun tedbirlerine riayetsizlik” suçundan yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına bağlı olduğu anlaşıldığından TBMM’nin takdirlerine tevdi olunmak üzere fezleke ve eki soruşturma evrakı ilişikte sunulmuştur...” biçimindeki fezlekesi ulaşmıştır (http://www.chp.org.tr/wp-content/uploads/2013/07/fezleke.pdf).

Bu durum bizleri yıldırmamış, çalışmalarımız devam etmiştir.

3.Seçim Takip Sistemi, Tespitlerimiz, Kuşkularımız

Seçim gecesi ve takip eden 3 gün boyunca Seçim Takip Sistemi’miz parti görevlileri, parti gönüllüleri ve vatandaşlarımız tarafından kullanılarak ıslak imzalı sandık sonuç tutanaklarının sisteme girilmesi, kontrol edilmesi ve hatalara itiraz edilerek düzeltilmesi sağlanmıştır. Tespit ettiğimiz sonuçlar ve kuşkularımız 16 Haziran 2011 tarihinde medya ve kamuoyu ile paylaşılmıştır (http://www.chp.org.tr/?p=30779).

Bu açıklama şöyledir:

“Cumhuriyet Halk Partisi olarak seçim sonuçlarının güvenilir bir biçimde alınmasını temin etmek üzere tüm sandıklarda görevlendirdiğimiz sandık sorumlularımız, sandık sonuç tutanaklarını bilgisayar sistemimize girmiş ve bu sonuçlar Yüksek Seçim Kurulu’ndan gelen sandık ölçekli sonuçlarla karşılaştırılmıştır.

Ayrıca seçim akşamı, yayın yasakları sona erer ermez, YSK’dan iletilen sandık ölçekli seçim sonuçları internet sitemizde yayınlanmış ve oy kullandıkları sandıktaki seçim sonuçlarını kontrol eden vatandaşlarımız, tespit ettikleri hataları seçim koordinasyon merkezimize iletmişlerdir.

Süresi içinde itiraz edilebilmesi için farklılık gösteren sandıklar ve bilgileri ilgili il ve ilçe başkanlıklarına iletilmiştir.
Toplam 1480 sandıkta farklılık tespit edilmiştir. Hukuk birimimiz ve il/ilçe başkanlıkları itiraz işlemlerini yürütmektedirler.
Farklılık tespit edilen sandık sayısı 1480 gibi büyük bir sayı olmasına rağmen bu sandıklardaki toplam oyların sayısı genel oranları binde 5’ten daha az etkileyecek boyuttadır
İtiraz süreci sona erdikten YSK’nın kesin sonuçlarının tüm ıslak imzalı sandık sonuç tutanakları ile karşılaştırıldığı bir rapor ayrıca hazırlanacaktır.
Hatırlanacağı üzere Internet sitemizde uygulamaya soktuğumuz “Askı Listesi” sistemi ile vatandaşlarımız, kendisinin ve komşularının seçmen listesinde olup olmadığını kontrol etme ve olası hataları bildirme olanağını bulmuştur. Daha sonra devreye aldığımız “Sandık Listesi” sistemi ile ise vatandaşlarımızın nerede oy kullanacağını, komşularının nerede oy kullanacağını ve kendi oy kullanacakları sandıkta başka kimlerin oy kullanacaklarını görebilmişleridir.

Seçmen listeleriyle ilgili aşağıdaki konuların aydınlatılması gerekmektedir.

Seçmen Sayıları

bir an önce açıklık getirilmelidir.

Cumhuriyet Halk Partisi olarak hem bu seçimlerle ilgili tam ve doğru bilgilerin elde edilmesi, hem de daha sonraki seçimlerde benzer kuşkuların doğmaması için denetim çalışmalarımız ve önerilerimiz devam edecektir."

Burada değinilen konular 23 Mart 2012 tarihinde bir soru önergesi olarak TBMM’ye sunulmuştur (http://www2.tbmm.gov.tr/d24/7/7-5806s.pdf).

Ancak tatmin edici bir cevap alınamamıştır (http://www2.tbmm.gov.tr/d24/7/7-5806sgc.pdf).


2014 Seçimlerinde Neler Yapacağız?

2014 seçimlerinin güvenilir bir biçimde gerçekleşmesi için seçim öncesinde, seçim günü ve seçim sonrasında yapacağımız çalışmalar ve projelerimiz hazır durumdadır.

2011 Seçimlerinde kullandığımız Seçim Takip Sistemini geliştirmenin yanı sıra örgütlenme modelinde yeni düzenlemelere gidilmiştir.

Sandık Çevresi Sorumlusu adı altında seçim öncesi dönemde de yurttaşlarla buluşma, anketler düzenleme, seçmen kütüklerinin denetimi gibi görevleri üstlenecek yapılanma 2012 Kasım ayında başlatılmıştır.

Yaklaşık 200,000 sandıkta görev yapacak 400,000 sandık çevresi sorumluları için gerekli her türlü sandık ve seçim bilgilerinin ve raporlarının dinamik olarak üretildiği, çalışmaların denetlendiği gelişmiş bir intranet sistemimiz bulunmaktadır. Sandık çevresi sorumluları intranet (http://scs.chp.org.tr) ortamının yanı sıra iPhone (https://itunes.apple.com/us/app/chp-scs-sand-k-cevresi-sorumlular/id660716497) ve Android (https://play.google.com/store/apps/details?id=com.halici.chp_scs) tabanlı mobil ortamlardan da sorumlu oldukları sandıklarla ilgili detaylı bilgilere ulaşabilmektedirler.

2013 Nisan itibariyle güncellenen seçmen bilgileri, sistemimizde sorgulanır durumdadır. Örgüt görevlilerimizin yanısıra tüm vatandaşlarımız da hem kendi bilgilerini hem de aynı hane ile aynı binada kayıtlı diğer seçmen bilgilerini kontrol etme, olası hataları bulma şansına sahiplerdir. (http://esecmen.chp.org.tr)

iPhone: (https://itunes.apple.com/app/e-secmen/id670241191)
Android: (https://play.google.com/store/apps/details?id=com.halici.e_secmen).

YSK seçmen kütükleri üzerinde yapılan detaylı çalışmalar sonucunda iki önemli kusur göze çapmaktadır.

Bunlardan birincisi, seçmen listelerinde yer almayan vatandaşlarımızdır.

2011 seçimlerinde oy kullanma hakkını elde etmiş, ancak Nisan 2013 YSK verilerine göre oy kullanamayacak önemli sayıda seçmen vardır. Yaptığımız çalışmalar ile bu eksikliğin bir kısmının askerlik, yükümlülük durumu gibi nedenlerle açıklanabileceği görülmektedir. Ancak bu süre zarfında hiçbir adres değişikliği veya düzenlemesi olmayan on binlerce vatandaşımız kendi bilgisi dışında adres kaydından düşürülmüşlerdir. Seçmen olmak anayasal bir hak olduğuna göre sorumlu kurumlar bu eksikliğin giderilmesi için özel bir çaba harcamalıdırlar. Bu konuda 20 Haziran 2013 tarihinde (http://www.chp.org.tr/?p=118459) soru önergesi verilmiş ve kamuoyu ile paylaşılmıştır.

İkinci kusur ise mükerrer seçmenlerdir.

Sınırlı sayıda olmasına rağmen YSK seçmen kütüklerinde mükerrer seçmenlerin olduğu görülmektedir. Bu hatanın NVİ verilerinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tekrarlı olan bu bilgilerin düzeltilmesinin yanı sıra; geriye dönük bir çalışma yapılarak bu seçmenlerin önceki seçimlerde tekrarlı oy kullanıp kullanmadıkları mutlaka araştırılmalıdır. Bu konuda 17 Temmuz 2013 tarihinde (http://www.chp.org.tr/?p=120651) soru önergeleri verilmiş ve kamuoyu ile paylaşılmıştır.


Güvenilir Bir Seçim İçin YSK’ya Önerilerimiz

Seçimlerin yürütülmesi görevi anayasamızda YSK’nın sorumluluğuna verilmiştir. Bir başka kurumun itiraz hakkının dahi olmadığı bu yükümlülük yerine getirilirken yasal değişiklikleri gerekli kılmayacak bazı iyileştirmelere gidilebilir. YSK’ nın yapmasını önerdiğimiz düzenlemeler aşağıda yer almaktadır.

1-Sandık Sonuç Tutanağı (Örnek 86) Formlarında İyileştirme

-Üzerinde il, ilçe ve sandık numarası yazılı olan ve ilçe seçim kurulu tarafından mühürlenmiş yeterli sayıdaki Örnek 86 kopyaları sandık kurullarınca kullanılabilir.
-Sandık görevlileri seçimlerin öncesinde belirlenmiş olduğundan formların üzerine isimleri, TC Kimlik numaraları yazılabilir.
-İlçe seçim kuruluna teslim edilecek kopya üzerine teslim alınan kaç adet kopyanın kullanıldığı ve partilerin sandık görevlilerine teslim edildiği yazılabilir.
-Oy pusulalarının üzerinde ait oldukları sandık numarası yer alabilir.

2-Sandık Görevli Sayılarının Paylaşımı

Örnek 86 formlarında yer almasına rağmen; kayıtlı olmadığı halde sandıklarda oy kullanan görevli sayıları YSK tarafından hiçbir ortamda siyasi partiler veya kamuoyu ile paylaşılmamaktadır.

Çapraz kontrollerin yapılabilmesi ve şeffaflığın sağlanması için Örnek 86 formlarında mevcut olan Sandık Seçmen Listesinde Kayıtlı Olmayan Ancak Kanun Gereği Oy Kullanan Seçmen Sayısı seçim gecesi elektronik ortamda da partilerle paylaşılmalıdır.

Buna ek olarak seçim gecesi veya sonrasında Sandık Seçmen Listesinde Kayıtlı Olmayan Ancak Kanun Gereği Oy Kullanan görevlilerin TC Kimlik numaraları siyasi partilerle paylaşılmalıdır.

3-Sandık Sonuç Değişikliği

YSK tarafından yayımlanan sandık sonuçlarının 1,101 adedinde ilk duyurulan sonucun ardından değişiklik olduğu görülmüştür. Muhtemelen bu değişiklikler ilçe ve il seçim kurullarına itirazlar ve yeniden yapılan sayımlar sonucunda oluşmaktadır. Bu durumda partilerin ellerindeki ıslak imzalı sonuç tutanağı üzerinden kontrol yapmak anlamlı olmamaktadır.

YSK tarafından yayınlanan verilerin içerisinde bir alanda sandık sonuç tutanağının hangi aşamadaki sayımın sonucunu yansıttığı bilgisi yer almalıdır. (Örn; 0:Orijinal Tutanak; 1 İlçe Seçim Kurulu’nda Yeniden Sayım; 2:İl Seçim Kurulunda Yeniden Sayım vb.)

4-Siyasi Partilerle Veri Paylaşımı

YSK 2011 seçimlerinde yasa ile tanımlanmış yükümlülüğünü yerine getirerek veri paylaşımını gerçekleştirmiştir. Ancak veri paylaşımı xls ve csv file dosyaları üzerinden işlenmiş verinin paylaşımı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu sistem daha yoğun veri transferini gerektirmekte, verilerin arasındaki güncellik denetimini ise kaybettirmektedir.

Bunun yerine bir kaç alt hizmeti olan web servis kullanmak veri trafiğini azaltacak, güncel verilerin takibini kolaylaştıracaktır. SEÇSİS aracılığı ile ilçe seçim kurulundan alınan veri herhangi bir veri işlemeye tabi tutulmadan, orijinal haliyle paylaşılmalıdır.

5-Sandık Sonuç Tutanaklarının Görüntülü Paylaşımı

CHP olarak 2011 seçimleri öncesinden beri sandık sonuç tutanaklarının tarayıcıdan geçirilerek yayınlanmasını ısrarla istemekteyiz. Bu tutanakların YSK tarafından hem görüntü hem de veri olarak paylaşılması, sonuçlar üzerinde oynama yapılıyor kaygısının giderilmesine olanak tanıyacaktır.

Örnek 86 formlarının standart hale getirilmesi ile taranmış bu formlar üzerinde çalıştırılacak ICR programları aracılığı ile sayısal değerlerin okunması da mümkün olabilecektir. Böylelikle manuel işlemlerden kaynaklanan hatalar en aza indirilmiş olacaktır.

6-Seçmen Olmayan Vatandaşların Tespiti

Yürüttüğümüz çalışmalar neticesinde önemli sayıdaki vatandaşımızın farklı gerekçeler ile seçmen listelerinde yer almadığı görülmüştür. Yine anlaşılmaktadır ki, bu vatandaşlarımızın önemli bir kısmı bu durumdan haberdar değildir. 15 günlük askı sürecinde bu durumun farkına varamayan vatandaşlarımız oy kullanma hakkını yitirmektedirler. Nüfus Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile ortak yürütülecek bir çalışma ile mevcut sayının saptanması, bu bilginin kamuoyu ile paylaşılması ve gerekli düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

7-Seçmen Kütüklerinin Çapraz Denetimi

YSK, NVİ ve diğer kaynaklardan aldığı seçmen bilgilerini olduğu gibi kullanmamalı, kendi denetim ve düzenleme mekanizmalarını kurarak gerekli düzeltmeleri yapmalıdır.


Güvenilir Bir Seçim İçin Vatandaşlarımıza Önerilerimiz

Her vatandaşımız öncelikli olarak kendisinin ve yakınlarının seçmen bilgilerini kontrol etmelidir. Olası eksik ve hataların düzeltilmesi için ilçe nüfus müdürlüğüne başvurmalıdır.

Adres bilgilerinde değişiklik olan vatandaşlarımızın yasal süresi içerisinde ilçe nüfus müdürlüklerine beyanda bulunmaları gerekmektedir. Aksi takdirde aynı adrese taşınan bir kişinin adres bildiriminin ardından, seçmen önceki adresinden düşürüldüğünden, seçmen olma hakkını da kaybetmektedir.

Vatandaşlarımız, partimizin sunduğu e-Seçmen sistemini kullanarak kendilerinin yanı sıra oturdukları hanede ve binadaki seçmen bilgilerini takip edebilirler.

e-Seçmen'e http://www.chp.org.tr adresinden veya aşağıdaki linklerden ulaşılabilir.

e-Seçmen: http://esecmen.chp.org.tr
iPhone: https://itunes.apple.com/app/e-secmen/id670241191
Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.halici.e_secmen

Özellikle apartman yöneticileri bu sistemi kullanarak eksik ya da yanlış adrese kayıtlı seçmenleri saptayarak ilçe nüfus müdürlüklerine yapacakları başvurular ile gerekli düzeltmeleri yaptırabilirler.

Güvenilir bir seçim isteyen tüm vatandaşlarımız seçim günü sonunda kendi oy kullandıkları sandığın sandık sonuç tutanağını takip edip, sonucunu not alabilir ya da bir fotoğraf ile belgeleyebilirler. Seçim gecesi chp.org.tr adresinde açıklanacak sonuçlarla, ellerindeki sonuçları karşılaştırıp, olası hataları belirleyebilir ve düzeltilmesini sağlayabilirler.

Siyasi partilerin yanı sıra tüm vatandaşların da seçim sonuçlarının denetimine katılabileceğinin bilinmesi, kasıtlı hata ve hile için de caydırıcı bir unsur oluşturacaktır.